مشاهده جزئیات خبر

نسخه چاپي  

  جهارشنبه 19 تیر 1392(12:12:12 PM)

گزارش مهمترین اقدامات و برنامه های اجرا شده اداره معاضدت قضایی (نیمه دوم سال 91)

گزارش مهمترین اقدامات و برنامه­های اجرا شده اداره معاضدت قضایی

 

کانون وکلای دادگستری مرکز در نیمه دوم سال ۱۳۹۱

 

پیرو گزارشی که در آبان­ماه ۱۳۹۱ با عنوان «­اهداف برنامه­ها و عملکرد اداره معاضدت در سه ماهه اول دوره ۲۷» تقدیم وکلای گرامی شد، بدینوسیله دومین گزارش اداره معاضدت که حاوی «مهمترین اقدامات و برنامه­های اجرا شده طی نیمه دوم سال ۱۳۹۱» است تقدیم حضور می­گردد.

 

بدیهی است هدف اصلی از ارائه این گزارش اطلاع­رسانی به­وکلای محترم کانون وکلای مرکز است که به­عنوان صاحبان اصلی و واقعی کانون حق دارند از اتفاقات و اقدامات ارکان کانون وکلا مطلع باشند. این کارنامه حاصل تلاش مداوم وکلای عزیزی است که بدون هیچ چشمداشت مادی و صرفاً با انگیزه­های معنوی و نوعدوستانه وقت و انرژی خود را در اختیار کانون وکلا قرار داده­اند و موجب شرمندگی این­جانب است که هیچ ابزاری برای تقدیر از این عزیزان در اختیار ندارم جز زبان الکنی که به­تشکر و سپاس از آنان همیشه گویا خواهد بود.

 

از شما همکاران عزیز استدعا دارم پس از مطالعه این گزارش با اظهار نظرها و ارشادات خود این­جانب و همکارانم در اداره معاضدت را در انجام بهتر و مفیدتر وظایفمان یاری دهید.

 

۱- پیاده کردن تشکیلات سازمانی جدید در اداره معاضدت

 

در گزارش قبلی به­عرض رسید که بر اساس وظایف و مأموریت­های قانونی اداره معاضدت باید تشکیلاتی در اداره وجود داشته باشد که بطور سازمان یافته مجری این وظایف باشد و در همان گزارش تشکیلات مناسب برای این امر را ارائه نمودم. در طول ۶ ماه گذشته این تشکیلات در اداره پیاده شد و اینک اداره معاضدت دارای تشکیلاتی متناسب با مأموریت­های خود می­باشد. روشن است که این سازمان نوپا است و با اجرای آن ایرادات و اشکالاتی که در مرحله ابتدایی قابل درک نبود شناسایی خواهد شد، لذا برطرف کردن ایرادات و اشکالات تشکیلات تازه در برنامه آتی اداره می­باشد.

 

اینک اداره معاضدت دارای شعب و واحدهای زیر است:

 

۱- شعبه عرایض.

 

۲- شعبه قضایی.

 

۳- شعبه راهنمایی؛ شامل دفتر مشاوره­ حقوقی و دفتر مشاوره به­وکلا (زمینه راه اندازی دفتر مشاوره از راه دور هنوز فراهم نشده است)

 

۴- واحد مراکز مشاوره؛ شامل مشاوره در مراکز قضایی و مشاوره در مراکز غیر قضایی.

 

۵- واحد پیگیری پرونده­ها.

 

۶- واحد محاسبات و وصول.

 

۷- واحد نظارت و ارزیابی.

 

در خصوص واحد استان­ها چون تا کنون نظر هیأت مدیره محترم در خصوص راه­اندازی اداره معاضدت در استان­ها که مستلزم تخصیص بودجه و امکانات است اعلام نشده امکان راه­اندازی این واحد هنوز فراهم نگردیده است.

 

۲- گام های اولیه اداره معاضدت برای تخصصی کردن وکالت معاضدتی و مشاوره حقوقی

 

از برنامه­ها و اهداف اصلی این­جانب هنگام ورود به­اداره معاضدت تلاش در جهت تخصصی کردن وکالت معاضدتی بود. برای نیل به­این هدف اداره­ی معاضدت با همکاری مدیریت داخلی کانون فرمی تهیه و در اختیار همکاران قرار داد که در آن راجع به­تجربه و تخصص آنان در رشته­های حقوقی و همچنین عناوین کتب و مقالات یا تحقیقات دانشگاهی و پایان­نامه تحصیلی سئوال شده بود.

 

نزدیک به­ پنج هزار فرم توسط وکلا تکمیل شد. گرچه برخی از فرم­ها به­صورت سفید تسلیم شد، ولی بسیاری از همکاران تخصص، تجربه و علاقمندی خود را در این فرم­ها علامت زدند.

 

 این اطلاعات درحال استخراج است ودرفکرطراحی شیوه­ای برای دسته­بندی واستفاده عملی ازاین اطلاعات هنگام ارجاع پرونده معاضدتی به­وکلای محترم می­باشیم.

 

در همین جهت با ارسال پیامکی به­کلیه وکلای عضو کانون مرکز که محل اشتغال آنها شهر تهران بود، از آنان تقاضا شد اگر در یک حوزه خاص حقوقی دارای تخصص ویژه­ای هستند و علاقمند به­همکاری با اداره معاضدت می­باشند، مراتب را اعلام کنند.  قریب۴۰۰نفرازوکلای شهرتهران پاسخ مثبت به ­این تقاضا دادند ودرارتباط دوم با این گروه نزدیک به۱۰۰نفراز آنان تخصص خود را در حوزه خاصی از مباحث حقوقی به­اداره معاضدت اعلام نمودند.

 

برای این وکلا جلسه توجیهی برگزار شد و اطلاعات  دقیق­تری از آنان اخذ شد. درنتیجه این اقدام بزودی دفتر مشاوره حقوقی تخصصی اداره معاضدت راه­ اندازی خواهدشد و امکان ارائه مشورت حقوقی در شاخه­های "دعاوی ملکی و اراضی­، امور ثبتی­، امور شهرداری­، امور خانواده­،  امورکاروکارگری ­، امورمالی محاسباتی واستخدامی ­، امورحسبی ، اموربانکی ،  اموررسانه­ای فرهنگی ومالکیت های معنوی ­، جرائم نظامی­" فراهم خواهد شد.

 

راه اندازی سایر شاخه­های تخصصی  نیزدربرنامهآتی می­باشد. از فرصت استفاده کرده و از وکلایی که دارای تخصص ویژه هستند تقاضا دارم علاقمندی خود را به­اداره معاضدت اعلام فرمایند.

 

با اجرای این طرح راهنمایی و مشاوره در ۲ شکل انجام خواهد شد، مراجعان در دفاتر معاضدت کانون در مراکز قضایی و عمومی مشاوره و راهنمایی عمومی می­شوند و اگر احتیاج به ­مشاوره تخصصی­تر باشد به اداره مرکزی معرفی و می­توانند با اخذ وقت قبلی با وکلای عضو واحد مشاوره تخصصی شعبه راهنمایی  ملاقات وپاسخ­های تخصصی خودرا اخذ نمایند.

 

۳- دفتر مشاوره به ­وکلا

 

از آنجا که یکی از وظایف اداره معاضدت مشورت دادن به­وکلای معاضدتی است، دفتر مشاوره به­وکلا در تشکیلات اداره معاضدت طراحی شد که مقدمات راه­اندازی و فعالیت این دفتر نیز با استفاده از وکلای متخصص فراهم گردید و نتیجتاً از خرداد ماه این دفتر آغاز به­فعالیت خواهد کرد و وکلای معاضدتی با هماهنگی قبلی چنانچه نیازمند مشورت حقوقی در خصوص پرونده ارجاعی باشند، می­توانند از راهنمایی و مشورت تخصصی وکلای اداره معاضدت برخوردار شوند.

 

۴- شعبه قضایی واعمال تغییر در شیوه تعیین وکیل معاضدتی 

 

در گزارش قبلی این­جانب که مشتمل بر گزارش عملکرد سه ماهه اول دوره مدیریت جدید بود به­استحضار همکاران محترم رسید که شیوه حاکم بر تعیین وکیل معاضدتی دارای ایراداتی است که باید برطرف شود. طی شش­ ماه گذشته شعبه جدیدالتأسیس قضایی وظیفه تعیین وکیل را بر عهده گرفت و با همکاری وکلای عضو این شعبه ایرادات شیوه قبلی که در غالب موارد صرفا تعیین وکیل بر اساس حروف الفبا بود برطرف شد و نظام تازه­ای برای ارجاع پرونده تعریف و مورد عمل قرار گرفت.

 

در این شیوه تازه با رعایت ترتیب الفبایی  موضوع دعوا ، تخصص ، تجربه وعلاقمندی وکیل و همچنین محل جغرافیایی دفتر یا محل سکونت وکیل و مرجع صالح، حتی­الامکان مورد توجه قرار گرفته است.

 

حاصل اعمال شیوه جدید کاهش محسوس پرونده­هایی است که پس از ارجاع به­وکیل معاضدتی به­اداره مسترد می­گردد.  

 

بر اساس رویه موجود در اداره معاضدت  وکلای بالای 55 سال ، وکلای عضو کمیسیونهای کانون وهمچنین بانوان در دوره بارداری و مراقبت از ارجاع پرونده معاف می باشند.

 

۵- شعبه راهنمایی و توسعه کمّی و کیفی آن

 

همانگونه که در گزارش قبلی بیان شد یکی از ۲ وظیفه اصلی اداره معاضدت، راهنمایی حقوقی مراجعان است. این وظیفه در دفتر مرکزی اداره و در مراکز قضایی از طریق دفاتر معاضدت کانون در حال انجام است.

 

در برنامه­های اعلامی به­عرض رسید که از جمله برنامه­های اداره معاضدت توسعه کمّی و کیفی راهنمایی حقوقی است.

 

در جهت توسعه کمی مشاوره حقوقی، در طول شش ماه گذشته اقدامات گسترده­ای انجام شد. از جمله دفتر معاضدت قضایی در مجتمع قضایی شهید بهشتی که در خردادماه ۱۳۹۱ بسته شده بود و دفتر معاضدت مجتمع قضایی شهید باهنر که از ۲۰ ماه قبل بسته بود، بازگشایی شدند. بعلاوه در مجتمع امور سرپرستی و محجورین نیز دفتر معاضدت قضایی کانون افتتاح گردید که به­دلیل بافت مراجعان به­این مجتمع، حضور وکلای همکار نقش بسیار برجسته­ای در هدایت و راهنمایی مراجعان دارد.

 

در جهت ارتقاء کیفی مشاوره حقوقی نیز تلاش­هایی صورت گرفت، از جمله  میزان سابقه وکالت وکلای عضو اداره معاضدت ارتقا یافت وپیرو مصوبه هیأت مدیره اصولاً امکان بکارگیری وکلای کمتر از سه سال سابقه وکالت  دراین مراکزمنتفی گردید. همچنین شناسایی وکلای باسابقه جهت یاری­رساندن علمی به­همکاران وکیل که دردفاترمعاضدت کانون درمراکزقضایی مشغول میباشند به­مرحله اجرارسیده وان­شاءالله بزودی گروه وکلای مرجع اداره معاضدت تشکیل و به­راهنمایی همکاران دفاتر معاضدت مجتمع­ها خواهند پرداخت.

 

همچنین مکاتباتی برای راه­اندازی دفاتر مشاوره حقوقی در مراکز عمومی با شهرداری و امور مساجد و برخی سازمان­های خیریه و عام­المنفعه انجام شده که پس از حصول نتیجه جزئیات امر به­استحضار همکاران محترم خواهد رسید.

 

۶- اجرای سیاست چرخشی در دفاتر معاضدت

 

در اجرای سیاست چرخشی کردن گروه­های مشاوره مستقر در مجتمع­های قضایی، از اول دیماه (که شش ماه از حضور مدیریت جدید اداره معاضدت منقضی شد)، تغییراتی در ترکیب وکلای عضو این دفاتر ایجاد شد. در این تغییرات محل استقرار اکثر وکلای مشاور جابجا شد و مشاوران جدیدی هم به­جمع همکاران قبلی اضافه شدند.

 

چون هیأت مدیره محترم کانون با تصویب مقرره­ای در آبان­ماه ۱۳۹۱ استفاده از وکلا در اداره معاضدت را تابع شرایط جدیدی نمود که طبق این مقررات وکلای داوطلب برای همکاری باید لااقل سه سال سابقه وکالت داشته باشند و صرفاً استفاده از همکاران در محل اشتغال آنان مقدور می­باشد، گروهی از وکلای همکار که قبلاً در دفاتر معاضدت قضایی حضور داشتند امکان ادامه همکاری را از دست دادند. همچنین با تغییری که در محل استقرار وکلا ایجاد شد، برخی به­دلیل بعد مسافت یا دلایل دیگر از ادامه همکاری انصراف دادند. برای جایگزینی این گروه از همکاران ، وکلای علاقمندی که به­دنبال فراخوان همکاری در تابستان ۱۳۹۱تمایل خود را اعلام نموده بودند به­همکاری دعوت شدند که اکثر آنان قبلاً در اداره معاضدت حضور نداشتند.

 

به­این ترتیب در اولین چرخش وکلای عضو دفاتر معاضدت مجتمع­های قضایی، وکلای جدیدی اضافه و فرصت خدمت­رسانی رایگان به­مردم به­این عزیزان هم داده شد. در عین حال برای استفاده از تجربیات و انتقال آن به­گروه­های جایگزین، حتی­الامکان چند نفر از وکلای سابق عضو در همان محل قبلی ابقاء شدند.

 

در ادامه این سیاست در تابستان ۱۳۹۲ چرخش سوم اجرا خواهد شد و مجدداً ترکیب همکاران دفاتر معاضدت مجتمع­ها تغییر خواهد کرد.

 

۷- شعبه پیگیری پرونده­ها برای نظارت بر پرونده­های ارجاعی به­وکلای معاضدتی

 

در گزارش قبل به­عرض همکاران محترم رسید که نظارت بر پرونده­های ارجاعی به­وکلا در سطح ضعیفی است و این وظیفه محدود به اعاده نسخه امضاء شده قرارداد وکالت و در مواردی، ارسال گزارش کار است که تعداد قلیلی از وکلا از جریان کار ارجاعی به­اداره معاضدت گزارش داده­اند.

 

این امر موجب می­شود که در اکثر پرونده­های ارجاعی، اداره معاضدت از روند کار بی­اطلاع باشد. در شش ماه گذشته برای جبران این نقص شعبه پیگیری پرونده­ها با همکاری چند تن از وکلا و کارآموزان محترم اقدام به­پیگیری روند پرونده­های ارجاعی به­وکلا نمود.

 

طی دوره­ی مذکور قریب به ۱۲۰۰ پرونده توسط همکاران پیگیری شده که در مواردی اقدامات وکلا با این پیگیری آغاز یا تداوم یافته است. همچنین نسبت به پرونده­های سابق که هنوز در جریان رسیدگی است هم این شعبه اقدام به­بررسی پرونده­ها نموده و در حال حاضر این بازبینی ادامه دارد و برنامه منظمی برای پیگیری امر از وکلا و تقاضای ­رفع نقص از پرونده­های آنان در حال اجرا است. امید که با اجرای این برنامه پرونده­های ارجاعی به­وکلای معاضدتی تحت کنترل دقیق­تر اداره معاضدت قرار گیرد و بدین ترتیب از نارضایتی احتمالی موکلان جلوگیری گردد و وکلا نیز احساس همراهی بیشتری از سوی کانون وکلا داشته باشند.

 

۸- شعبه وصول و محاسبات

 

پرونده­هایی در اداره معاضدت وجود دارد که وظیفه وکلای معاضدتی در آنها به­پایان رسیده است لکن تکلیف حق­الوکاله آن مبهم است، این پرونده­ها قریب به پنج­هزار فقره است که مربوط به­سال 1385 به­بعد می­باشد. با راه­اندازی شعبه وصول و محاسبات اقداماتی از سوی این شعبه در جریان است که این بخش از پرونده­های معاضدتی بررسی و هر کدام که طبق آیین­نامه قانون وکالت امکان وصول حق­الوکاله آن غیر مقدور نمی­باشد برای وصول حق­الوکاله و همچنین وصول سهم کانون اقدام گردد.

 

 

این پیگیری از سوی شعبه محاسبات و وصول ادامه خواهد یافت تا تکلیف پرونده­های مختومه تعیین شود.

 

اقدامات و برنامه­های تکمیلی اداره معاضدت

 

۹- همایش­های فصلی

 

همکاران اداره معاضدت به­دلیل وسعت حوزه عمل اداره معاضدت خوشبختانه زیاد می­باشند. این همکاران دارای تجربیات گرانقدری هستند که به­دلیل حضور و برخورد مستقیم با مردم به­دست می­آورند. همچنین مسائل و مشکلات کار بر اساس شرایط زمانی و مکانی دفاتر معاضدت متفاوت است، مسائل و مشکلات مشترکی هم وجود دارد.

 

با هدف انتقال این تجربیات و بیان مشکلات و ارائه راه حل­های ممکن، طرح برگزاری همایش­های فصلی وکلای عضو اداره معاضدت تدارک دیده شده است. اولین همایش در تاریخ ۲۶/۱۱/۱۳۹۱ برگزار شد که در آن نزدیک به ۱۸۰ نفر از وکلای محترم عضو دفاتر معاضدت قضایی مجتمع­ها حضور داشتند. در این همایش ضمن قدردانی از تلاش­های همکاران و علی­الخصوص تقدیر از مسئولانی که در طی سال­های متمادی زحمات فراوانی در اداره معاضدت متقبل شدند تجربیات رؤسای سابق اداره معاضدت در حدی که درحوصله جلسه بود، توسط آقایان عسگری­راد، کاکاافشار و مستوفی به­حضار منتقل شد.

 

 دومین همایش فصلی دربهار۱۳۹۲برگزارخواهدشد و در این جلسه تلاش خواهد شد تابا استفاده ازتجربه برگزاری همایش اول ، جلسه­ای پربار تر و کاربردی ­تربرگزارشود.

 

۱۰- ارتباط با رسانه­ها

 

در جهت شناساندن بیشتر کانون وکلا و خدمات رایگان آن به­مردم، در طی ۶ ماهه دوم سال ۱۳۹۱ تلاش قابل توجهی به­عمل آمد که حاصل آن علاوه بر حضور برخی از وکلای اداره معاضدت در برنامه­های حقوقی صدا و سیما، مصاحبه­های مطبوعاتی با روزنامه­های پر تیراژ کشور بود. در این مصاحبه­ها تلاش اصلی در ارائه تعریف درست از جایگاه کانون وکلای دادگستری در قلمرو خدمات­رسانی حقوقی به­مردم و برنامه­های اداره معاضدت در جهت توسعه خدمات رایگان کانون بود. مهمترین موارد مصاحبه­های مطبوعاتی که در آن خدمات اداره معاضدت برای مخاطبین تشریح شده به­شرح زیر است:

 

(1)- مصاحبه با روزنامه همشهری که با عنوان خدمات انسان­دوستانه نهاد وکالت؛ در مهرماه 1391 در ضمیمه حقوقی آن به­چاپ رسید.

 

(2)- مصاحبه با روزنامه ایران که در  آبان­ماه 1391 چاپشد.

 

(3)- مصاحبه با روزنامه حمایت که در بهمن 1391 با عنوان نقش کانون­های وکلا در آموزش حقوق به­مردم به­چاپ رسید.

 

(4)- مصاحبه با خبرگزاری ایسنا در 5 اسفند 1391.

 

(5)- مصاحبه با خبرگزاری خبرنگاران جوان در 9 اسفند 1391

 

(6)- مصاحبه با روزنامه قانون که در 15 اسفندماه 1391 چاپ شد.

 

سخن پایانی

 

آغاز و پایان این سخن باید تشکر و قدردانی از همه­ی وکلای محترم کانون وکلا باشد که در انجام امور نوعدوستانه و رایگان که هدف آن توسعه آگاهی­های حقوقی مردم و احقاق حقوق مظلومین است از یکدیگر سبقت گرفته و این فضیلت اخلاقی را در خود تقویت نموده­اند

 

امیدوارم که خداوند ناظر و شاهد، پاداش خیر به ­همکاران عنایت نموده و تندرستی، سلامتی و بهروزی به­همگی اعطا نماید.

 

 رئیس اداره معاضدت قضایی کانون وکلای دادگستری مرکز

 

محمد رضا کامیار

 

توجه:

 

از آنجائیکه در گزارش تقدیمی به همکاران در چند جا اشاره به گزارش قبلی اداره از عملکرد 3 ماهه اول فعالیت شده بود جهت سهولت دسترسی، متن گزارش قبلی نیز تقدیم می شود.

 

گزارش اداره معاضدت کانون وکلای دادگستری مرکز به وکلا و همکاران گرامی(بخش اول)

 

اهداف‌، برنامه‌ها و عملکرد اداره معاضدت قضایی کانون وکلا  درسهماههاولازدورهجدی

 

 باتصویبهیاتمدیره کانون وکلا در تیر ماه 1391  مسئولیت اداره معاضدت قضایی کانون وکلا به‌این‌جانب محول شد. خداوند منان رابخاطراعطای فرصت خدمتگزاری به‌وکلای عزیز واز آن بالاتر مردم بی‌بضاعت ودردمند جامعه که اداره معاضدت برای خدمات رسانی به‌آنان تاسیس شده است تشکرمی‌کنم و از حسن اعتماد اعضای محترم هیات مدیره به‌خود سپاسگزارم .

 درروز 26 تیر‌ماه باحضور دکترشهلا نایب رئیس محترم کانون وکلاوگروهی ازهمکاران عزیز در اداره معاضدت ماموریت اینجانب آغازشد. درطول اين مدت بسياري ازوکلاي دلسوز باحضور دراداره معاضدت ويا ازطريق غير حضوري مسائل و مشکلات را از نگاه خود بيان کردند و اين‌جانب را در شناسايي مسائل مهم و اساسي حوزه معاضدت ياري دادند. لازم است سپاس ويژه خود را از دکتر شهلا، دکتر اميني، جناب آقاي زنديه، اعضاي محترم هيأت مديره و آقاي جندقي رياست محترم سابق کانون وکلا که با حضور در اداره معاضدت مسائل و مشگلات آنرا بررسي و ديدگاه‌‌هاي ارشادي خود را اعلام فرمودند، ابراز کنم. آقاي منوچهري نايب رئيس محترم با اختصاص وقت ويژه اي نظرات و ديدگاههاي خود را در اختيارم قرار دادند و  دکترصابري عضو محترم هيأت مديره نيز مرا با تهيه نامه‌اي که حکم مرامنامه براي اداره معاضدت دارد کمک رساندند. علاوه بر اين عزيزان، همکاران اداره معاضدت از جمله رياست سابق آن جناب آقاي سردارزادهو معاون ايشان آقاي عباس ظهيري نقش مهمي در شناخت اين جانب بر امور اداره معاضدت به‌عهده داشتند. براي تمامي اين بزرگواران دعاي سلامتي و بهروزي مي‌کنم.

 اینک نسبت به ‌مسائل اداره معاضدت به‌دیدگاه‌ هایی رسیده‌ام که طرح آن باهمکاران عزیز مفید است . همچنین لازم است ازبرنامه‌ها ، اقدامات وعملکرد سه ماه گذشته اداره ، به‌همکاران عزیز گزارشی هر چند مختصر ارائه نمایم‌.

 

بخش اول: اداره معاضدت کانون از نمای نزدیک

 

الف- معرفي اداره معاضدت قضایی کانون وکلای دادگستری 

اولین و ضروری‌ترین اقدام مدیر ، شناسایی دقیق حوزه مسئولیت است. این جانب نیز در این جهت تلاش لازم را بعمل اوردم. قبل از وصول به‌نگاهی دقیق و صحیح از اداره معاضدت و نیروهای شاغل در آن هر گونه تصمیم و تغییری را خام و  مخدوش دانسته ولذابا حوصله وتعمق درحدتوان به‌شناخت دقيق ‌تر حوزه مأموريت پرداختم.  حاصل بررسی‌های معموله درخصوص شناسایی دقیق حوزه ماموریت به‌شرح زیراست. آنچه اينک تقديم مي‌گردد نگاهي تازه وقالبي نواست که مي‌تواند جايگاه واقعي اداره معاضدت را به درستي نشان دهد .

اول - وظايف و مأموريت‌هاي اداره

طبق ماده 24 قانون وکالت مصوب 25 بهمن 1315 کسانی که قدرت تأدیه حق‌الوکاله ندارند، می‌توانند از کانون وکلا تقاضای معاضدت نمایند، مشروط بر اینکه دعوی آنان با اساس و راجع به‌شخص تقاضاکننده باشد. طبق ذیل این ماده وزارت دادگستری مأمور تهیه نظامنامه در این خصوص شد. 

نظامنامه مذکور تحت عنوان «آیین نامه قانون وکالت» در سال 1316 تصویب شد و طی مواد 34 تا 49 در خصوص تشکیلات معاضدت قضایی تعیین تکلیف نمود. بر اساس ماده 34 این آیین نامه، مؤسسه معاضدت قضایی در مرکز تشکیل می‌‌شود که دارای شعبه دبیرخانه، شعبه عرایض و شعبه قضایی است. همچنین طی مواد بعدی وظایف و تکالیف مؤسسه معاضدت قضایی مشخص شده است‌. گرچه از مواد مذکور به‌خوبی می‌توان استفاده کرد که محدوده صلاحیت مؤسسه معاضدت قضایی تمام کشور است و سایر کانون‌ها نیز تقاضای وکیل معاضدتی را باید به‌مؤسسه مذکور ارسال دارند و خود حق اقدام ندارند، لکن تاکنون این محدوده صلاحیت عملی نشده است و کانون های وکلای مستقل نیز رأساً امور معاضدت قضایی را انجام می‌دهند.

وظایف اداره معاضدت قضایی  براساس مقررات قانونی به‌شرح زیر است

۱- تعیین وکیل معاضدتی:

طبق مواد 41و 42 آیین نامه قانون وکالت پس از وصول تقاضا، شعبه عرایض باید عقیده خود را در مورد پیشرفت دعوی اظهار کند و اگر دعوی پیشرفت داشته باشد، برای تقاضاکننده از سوی شعبه قضایی وکیل تعیین می‌شود.

طبق ماده 37 و 38 معاضدت قضایی مجاز است از تقاضاکننده توضیحات بخواهد و پیرامون دلایل دعوا تحقیق کند و هرگاه تشخیص دهد که مقصود متقاضی سوء استفاده و شرخری است، از تعیین وکیل خودداری کند.

۲- نظارت بر روند پرونده ارجاعی

در مواردی که از سوی کانون وکلا برای افراد بی‌بضاعت وکیل تعیین می‌شود، اعتبار و حیثیت کانون وکلا نیز تحت تأثیر روش انجام وظیفه وکیل انتخابی می‌باشد و لذا باید کانون وکلا در امر پیگیری پرونده حساسیت لازم را از خود نشان دهد.

طبق ماده ۴۴ آیین نامه، وکیل انتخابی باید از جریان کار مرجوع، شعبه قضایی را مطلع کند. 

۳- مشورت به‌وکلای انتخابی

طبق ماده ۴۵ آیین نامه، وکیل انتخابی حق دارد راجع به‌طرز اقداماتی که در دفاع از موکل معاضدتی لازم است، از معاضدت قضایی مشورت بگیرد و اداره معاضدت باید به‌این تقاضا پاسخ بدهد. 

۴- وصول حق‌الوکاله سهم کانون

طبق ماده ۴۳ آیین نامه، پس از ختم دعوی، در صورتی که موکل معاضدتی محکوم‌له واقع شود وکیل موظف است خمس حق‌الوکاله را طبق قرارداد وصول و به‌صندوق کانون وکلا واریز کند، مگر اینکه ثابت کند دریافت حق‌الوکاله قانوناً مقدور نیست.

۵- مشاوره حقوقی

بر حسب رویه موجود در اداره معاضدت، همکاران وکیل به‌مراجعه کنندگان به‌طور رایگان مشورت حقوقی می‌دهند. این اقدام، داوطلبانه و نیکوکارانه است، زیرا مبنای قانونی این وظیفه آیین نامه دفتر راهنمایی مصوب سال ۱۳۱۷ است که ظاهراً وزیر وقت عدلیه تصویب کرده است. طبق این آیین نامه وزارت عدلیه مکلف شده به‌مراجعان به‌دادگستری و ادارات ثبت اسناد راهنمایی حقوقی ارائه دهد. بر اساس ماده ۱ آیین نامه، اجرای این وظیفه از سوی وزارت عدلیه به‌کانون وکلا محول شده است.

از آنجا که در سال ۱۳۳۱ کانون وکلا به‌عنوان مؤسسه‌ای مستقل تأسیس شد و وابستگی اداری آن با وزارت عدلیه منتفی شد، به‌نظر می‌رسد تکلیف اداری مقرر در ماده اول آیین نامه سال ۱۳۱۷ هم ساقط شده است . زیرا وزیر دادگستری رأساً از سال ۱۳۳۱ با تصویب استقلال کانون وکلا نمی‌توانسته برای کانون وکلا تکلیفی تعیین کند.

در ۱۳۸۴ که رییس وقت قوه قضاییه به‌موضوع مشاوره و ارشاد و معاضدت حقوقی به‌مردم اهمیت داد، کانون وکلا از بابت همکاری و برقراری روابط اداری نزدیک‌تر و رعایت احترام مقام قضایی آیین‌نامه مصوب ریاست قوه قضاییه را در موضوع رفع اطاله دادرسي که در آن به‌کانون هم تکلیف ارائه مشاوره داده بود، بدون اینکه متعرض عدم صلاحیت مقام مذکور در تعیین وظیفه برای کانون وکلا شود با دادگستری همکاری و در برخی مجتمع های قضایی دفتر معاضدت قضایی راه‌اندازی کرد. ارائه این خدمت با اهداف خیرخواهانه کانون هم  منطبق است. لذا لازم است این وظیفه داوطلبانه تداوم یافته و البته تحت نظامی مناسب‌تر ادامه یابد. 

 دوم – شرایط فعلی اداره معاضدت 

 دو وظيفه اداره معاضدت تاقبل ازاين به نحو زير اجرامي شد:

۱- تعیین وکیل معاضدتی

 درحوزه تعيين وکيل معاضدتي اداره معاضدت پساز تعيين وکيل وظيفه نظارت برکار وکيل ، اخذسهم کانون از حق‌الوکاله دريافتي و ارائه مشورت حقوقي به‌وکيل انتخابي را  بر عهده دارد ، لکن این بخش از وظایف اداره بطورکامل ودقيق ومنطبق باآنچه دربالابيان شداجرانميشود. اماآن بخش از وظايف وماموريت هاي اداره درقسمت تعيين وکيل که انجام ميشودبه نحو زير است:

هر یک از متقاضیان وکیل معاضدتی پس از تکمیل مدارک خود ، به‌صورت حضوری توسط اعضای شعبه مورد پرسش قرار گرفته و مدارک آنان از ۲ جهت بررسی می‌شود . اول از جهت احراز عدم بضاعت که بر اساس گواهی چند نفر شاهد به‌همراه تسجیل مسجد محل یا کلانتری در این خصوص اتخاذ تصمیم می‌شود . همچنین حکم اعسار متقاضی از پرداخت هزینه دادرسی دلیل بی‌بضاعتی متقاضی محسوب می‌شود: 

دوم از جهت اساس داشتن دعوایی که متقاضی قصد دارد در دادگاه طرح کند و امکان پیشرفت دعوا .

در صورتی که از این دو جهت موضوع مورد تأیید قرار بگیرد همکاران محترم تقاضای متقاضی را پذیرفته و جهت تعیین وکیل به‌متصدی این امر ارجاع می‌دهند. 

متصدی کامپیوتر بر اساس ترتیب الفبایی وکیل را تعیین و نام وی را در فرم قرارداد وکالت درج کرده، جهت امضاء به‌نظر رئیس اداره و در غیاب وی همکاران شعبه عرایض (که معاونان اداره تلقی می‌شوند) ارسال می‌کند . اگر با تقاضا مخالفت شود نظرمخالف جهت بررسی بیشتر به‌نظر رئیس اداره معاضدت می‌رسد و در نهایت بر طبق نظر رئیس اداره عمل می‌شود‌. 

امور اين قسمت توسط ده نفر از همکاران وکیل که پست معاونت اداره معاضدت را دارند اداره می‌شود. هر روز هفته دو نفر از وکلای مذکور امور شعبه عرایض و قضایی را توامان انجام می‌دهند.

 درطول سه ماه گذشته نزدیک به۳۲۰نفرازسوی شعبه عرایض پذیر ششده اند که تقاضای۱۴۶نفرازآنان پذیرفته شده وبرای آنان وکیل معاضدتی تعیین شده است و در خصوص ساير تقاضاها يا به‌ دليل نقص مدارک هنوز تصميمي اتخاذ نشده يا تقاضا رد شده است. 

 نسبت به ‌این شیوه وکارآمد ‌یآن مطالعاتی انجام شدو نهایتاً به‌این جمع‌بندی رسیدیم که لازم است وظایف شعبه عرایض وشعبه قضایی ازیکدیگرتفکیک شوند و درمورد شیوه تعیین وکیل معاضدتی نیزمعیار‌های دیگری مورد توجه قرار گیرد . 

۱-۱ ضرورت تغيير در شیوه تعیین وکیل معاضدتی 

همانگونه که بيان شد اداره معاضدت قضایی کانون  مرکزدرحال حاضر برای تعیین وکیل معاضدتی پس ازاحراز شرایط قانونی تقاضا ‌، ازمیان وکلای عضوکانون وکلاکه اسامی آنان به‌ترتیب حروف الفبا ردیف شده است وکیل تعیین می‌نماید.

تعیین وکیل به‌ترتیب حروف الفبا باعث می‌شود که به‌صورت مساوی و بدون تبعیض و اعمال سلیقه شخصی، وکیل برای موکلان معاضدتی تعیین شود. بدین ترتیب  متصدی انتخاب وکیل،پرونده‌ای خاص رابه ‌وکیلی خاص نمی‌تواندارجاع دهد،گرچه فرض این است که مسئول انتخاب وکیل حتی اگر امکان اعمال سلیقه شخصی هم می‌داشت به‌دلیل  شرایط اخلاقی وحرفه‌ای که هنگام انتخاب او موردتوجه بوده هرگزچنین سلیقه‌ای را اعمال نمی‌کند. 

این شیوه انتخاب الفبایی وکیل‌، صرفنظر از مزیت فوق دارای ایرادات اساسی است که کارآمدی آن را با تردید مواجه می‌سازد‌.

مهم‌ترین ایراد این است که در این شیوه هیچ توجهی به‌ماهیت دعوا نمی‌شود‌‌. اینکه قرار است وکیل از چه دعوایی دفاع کند از مسائل مهم حرفه وکالت است‌. یک وکیل در شرایط عادی در قبال درخواست قبول وکالت‌، ابتدا به‌موضوع دعوا توجه می‌کند چه بسا تجربه و تخصص وکیل با موضوع پیشنهادی منطبق نباشد و در دنیای پیچیده امروزکه مسائل و دعاوی متنوعی در آن خلق می‌‌شود انتظار تجربه و مهارت وکیل در تمامی این حوزه ها انتظار بجایی نیست.

ارجاع پرونده به‌وکیل بدون توجه به‌موضوع دعوا، تخصص و تجربه وکیل (گرچه در برخی دعاوی مشکل خاصی ایجاد   نمی‌کند)،امادربسیاریدعاویمشکل‌سازمی‌شود. اگرامکان رعایت شرط تخصص وتجربه امرمشکلی باشدرعایت حال وکلای همکار از باب عدم ارجاع پرونده هایی که نسبت به‌آن علاقمندی ندارند یاخودرافاقد تخصص وتجربه درآن امرمی‌دانند امری مقدوراست . 

اشکالات دیگری هم وجود دارد .ارجاع پرونده‌ای که وکیل علاقمندی به‌دفاع از آن ندارد یا فاقد تجربه و تخصص در آن موضوع است ، برای وکیل خوشایند نیست و از سویی حق موکل نیز در این موارد در معرض تضییع قرار می‌گیرد. 

 ارجاع پرونده‌ها به ‌وکلای همکار به‌شیوه فعلی موجب می‌شود شرایط جغرافیایی همکاران ازجهت نزدیکی ودوری به‌مرجع صالح موردتوجه قرارنگیرد و به‌این ترتیب نظارت وکیل بر پرونده ‌، تحت‌الشعاع دوری ونزدیکی او به‌دادگاه قرارمی‌گیرد. حتی این امرباعث می‌شودکه هزینه ایاب و ذهاب بیشتری به‌موکل تحمیل شود و چون بسیاری از همکاران از باب همراهی با موکل بی‌بضاعت این هزینه‌ها را خود پرداخت می‌کنند. این امر موجب تحمیل این هزینه‌ها به‌خود وکلا می‌شود‌.

برای تصحیح شیوه تعیین وکیل به‌گونه‌ای که امکان تعیین وکیل متناسب با دعوای مطروحه یا عدم ارجاع  پرونده درموضوعات نامانوس وکیل فراهم شودمسلماً بایدقبلاًازتجربه ، تخصص وعلاقمندی همکاران وکیل مطلع بود ‌، همچنین بایدهنگام مراجعه متقاضیان دعوا یآنان را ازجهت آسانی وسختی ومیزان پیچیدگی دعوا طبقه ‌بندی کرد‌.

همچنین متصدی تعیین وکیل نیز تغییر یافته و بجای ارجاع پرونده توسط کاربر رایانه این امر  به ‌وکلای باتجربه که بتوانندوکیل متناسب با دعوا را تشخیص دهد محول کرد‌. 

در حقیقیت اصلی‌ترین وظیفه اداره معاضدت کانون وکلا تعیین وکیل است ولی در اجرای این اصلی‌ترین وظیفه برنامه‌ریزی متناسب وجود ندارد .

اداره معاضدت برای اینکه بتواند شیوه ارجاع پرونده را اصلاح و تکمیل کند باید اقداماتی بنماید تا زمینه اجرای این طرح فراهم شود‌.

با این هدف اداره معاضدت درصدد است در امر ارجاع پرونده حتی‌الامکان به‌تخصص و تجربه همکاران توجه شود و به‌همین جهت بزودی از همکاران تقاضا خواهد کرد  این موضوع رابه‌اداره معاضدت اعلام کنند تا در سوابق آنان درج وهنگام ارجاع پرونده حتی‌الامکان موردتوجه قرارگیرد. 

 شیوه جدیدطبیعتاًمانندهراقدام جدید و ابتکار تازه ممکن است درعمل بامشکلاتی مواجه شود یانقاط ضعف وقوت آن بهتر آشکار شود‌. پیش‌بینی می‌شود که ظرف سه ماه آینده بتوانیم نسبت به‌آثار مثبت این تغییر شیوه به‌نتایج دقیق‌تری برسیم‌.

برخی از همکاران از وظایف کامل خود در قبال پرونده‌های معاضدتی مطلع نیستند‌. مراجعات وکلا و موکلان به‌اداره معاضدت این موضوع را تأیید می‌کند. از آن مهمتر عدم توجه موکلان معاضدتی نسبت به‌وظایف قانونی وکیل معاضدتی در قبال آنان است . توقعات بی‌جا و انتظارات غیر معمول و گاه غیر قانونی موکلان  برايوکلایمعاضدتیمشکلاتیایجادمی‌کند.

برای رفع این معضلات علاوه بر اصلاحات جزیی قرارداد وکالت که توسط وکیل، موکل و اداره معاضدت امضا می‌شود شرح وظایف وکلای معاضدتی  تنظیم ودر ظهرنسخه وکیل چاپ شد تاهمکاران وکیل ، وظایف خود را بطورکاملتر بدانند ودرحال تنظیم متن مشابهی خطاب به‌موکلان هستیم تا انتظارات آنان نیز به ‌سوی اعتدال وقانون هدایت شود. 

۲-۱ شيوه نظارت ، مشاوره به وکلا و اخذ حق الوکاله سهم کانون 

در حال حاضر نظارت بر روند پرونده‌هاي ارجاعي به وکلا  درسطح ضعيفي است واين وظيفه محدود به‌اعاده نسخه امضاءشده قراردادوکالت ودرمواردي مکاتبه بابعضي وکلا براي ارسال گزارش کاراست درمواردی هم بطور داوطلبانه وکلا از جریان کار ارجاع گزارش به‌اداره معاضدت ارائه داده اند. 

با اين روش اکثرا حتی از نتیجه پرونده هیچ اطلاعی به‌معاضدت قضایی داده نمی‌شود و مواردی که پرونده موجود در اداره معاضدت حاکی از روند کامل پرونده تا مرحله مختومه شدن آن باشد، نادر است.     

همچنين با توجه به اين که وکلا حق مشورت خواستن از اداره را دارند در عمل از این حق خود عموماً استفاده نمی‌نمایند و مواردی که وکیل در خصوص موضوع پرونده از اداره معاضدت تقاضای مشاوره کند، بسیار نادر است.

 نکته آخردرخصوص وصول حق‌الوکاله سهم کانون است که به دلايل زيادي امکان اجراي اين وظيفه وجود ندارد از جمله  اینکه قسمت زیادی ازپرونده‌های معاضدتی مربوط به‌دعاوی خانوادگی است که اگرمنجربه‌موفقیت شود،حق‌الوکاله آن بسیارناچیزاست،دوم اینکه دربعضی موارد دعاوی منجربه‌سازش می‌شود و عملاًموضوع حق‌الوکاله به‌دلیل حصول سازش مورد توجه قرار نمی‌گیرد. سوم وکلاي معاضدتي در مرحله اجرای حکم اکثراً دخالتی نمی‌کنند

با وجود اين مشکلات اما حقيقت اين است که روش نظام مندي که موضوع را به شيوه اطمينان بخشي بررسي و تصميم گيري کند حاکم بر اين قسمت نيست .

 

۲-راهنمایی ومشاوره‌

دومين وظيفه اصلي اداره معاضدت راهنمايي حقوقي است. اداره معاضدت همه روزه مراجعانی دارد که برای طرح  پرسش حقوقی وگرفتن جواب مناسب آن به‌اداره مراجعه می‌کنند . همچنین دربرخی مجتمع ‌های قضایی نیزبه ‌سئوالات حقوقی مردم پاسخ داده می‌شود. درموردشعبه راهنمایی مستقر در اداره ، مراجعان با اخذ نوبت از متصدی مربوطه در روزهای اداری با یکی از وکلای محترم که به‌عنوان مشاور با اداره معاضدت همکاری می‌کنند  ملاقات حضوری کرده وسؤال خود راطرح وپاسخ لازم رابطور شفاهی دریافت می‌کنند. زمان متوسط هرملاقات حدود۲۰ دقیقه است و بدین ترتیب هر یک از همکاران وکیل عضو شعبه راهنمایی و مشاوره در طول روز به‌سوالات ۱۵ نفر از مراجعان پاسخ می‌دهند.

در طول سه سال گذشته با کمک وکلای همکار در شعبه راهنمایی اداره مستقر در مرکز به‌مراجعان به‌این شعبه که حدود ۱۸۰۰ نفر بوده‌اند پاسخ داده شده است .

براي ارتقاء سطح کیفی و کمی این قسمت از وظايف اداره معاضدت مطالعاتی انجام شد که حاصل آن به‌طور خلاصه این است که گرچه سئوال بيشتر مراجعه کنندگان به‌ اداره معاضدت در امور خانواده است، لکن در ساير مسائل حقوقي هم سئوالاتي طرح مي‌شود که براي پاسخ دادن به‌آنها بايد امکان ارائه مشاوره تخصصی در موضوعات تخصصی و بین رشته‌ای حقوقی فراهم شود ، اگر ترتيبي اتخاذ شود که چنانچه کسي در حوزه خاصی از مسائل حقوقی سوال داشته باشد بتواند از مشاوران تخصصی استفاده کند، مطلوب است. 

برای استفاده از مشاوره وکلای متخصص در هر رشته لازم است ابتدا فهرستی از این گروه همکاران که مایل به‌همکاری باشند تهیه شود و آنگاه برای روزی که امکان حضور در اداره را دارند به‌متقاضیان نوبت داده شود و در وقت مقرر متقاضی برای طرح سوال خود به‌اداره مراجعه کند. 

برای رسیدن  به‌این هدف اقداماتی آغاز شد ،که امید می‌رود ظرف یک ماه آینده به‌نتایج قابل اجرا هم برسد.

 ۲-۱مشاوره حقوقی رایگان درمجتمع‌های قضایی

هنگام آغاز به‌کار این‌جانب، دفاتر قضایی معاضدت در مجتمع‌های قضایی عدالت، مدرس، مفتح، قدس، صدر، بعثت، خانواده یک، و خانواده ۲، و دادسراي امور جنايي فعال بود. فعالیت دفاتر مستقر در مجتمع های قضایی شهید بهشتی ، شهید باهنر ، شهید مطهری ، شهید محلاتی  بدلایلمتفاوتمتوقفشدهبودودرسایرمراکزقضاییفعالیتینداشتهوندارد.

در هر یک از دفاتر فعال در مجتمع‌های قضایی ، روزانه بر حسب فضای اتاق‌ها و میزان مراجعات ۲ تا ۵ نفر از همکاران وکیل و جمعاً ۲۰ تا ۳۰ نفر وکیل در طول هفته حضور داشته اند که تحت نظر یک نفر سرپرست فعالیت مي کردند. همچنین در برخی از این دفاتر گروهی از وکلا که نامشان در لیست همکاران وجود دارد، عملاً همکاری خود را با دفاتر معاضدت متوقف کرده یا منظم نیستند. ضمناً گروهی از این همکاران ، سابقه کار قابل توجهی که متناسب  بامأموریتارجاعیبه‌آنانباشدنداشتند.

در طول سه ماه گذشته این گروه ها همچنان به‌فعالیت خود تحت سرپرستی همکاران قبلی ادامه دادند و اين جانب در حال بررسي و شناسايي نيروهاي جديدي براي اضافه کردن به‌اين قسمت و افزايش توان علمي و عملي آنان بودم.   

۲-۲ ضرورت تکامل و ارتقاء کیفی و کمی  مشاورهحقوقی 

در طی مطالعات پیرامون "مشاورحقوقیرایگان"  به‌ایننتیجهرسیدیمکهعلاوهبرافزايشکمّينيروهايمشاورلازماستدرجهتارتقاءسطح کیفی مشاوره حقوقی از طریق بکارگیری همکاران با سابقه وکالت و تحصیلات عالی‌تر هم اقدام شود. همچنین راه اندازی گروه وکلای مرجع و ارتقاء سطح کمّی مشاوره از طریق راه‌اندازی دفاتر مشاوره در مجتمع‌های قضایی که در طول دوره قبل فعالیت آنها متوقف شده و همچنین راه‌اندازی دفاتر معاضدت در برخی دیگر از مراکز قضایی و توسعه خدمات مذکور به‌مراکز غیر قضایی است تلاش کنیم.

 ۲-۲-۱-ارتقا سطح کیفی وعلمی مشاوره حقوقی

آمادگی همکاران برای پاسخگویی به‌سئوالات مراجعان نقش مهمی در ارشاد آنان به‌راه درست و احقاق حق دارد. بررسی نحوه عمل و ترکیب وکلای فعال در دفاتر معاضدت قضایی نشان می‌دهد که امادگی در این خصوص در حد اطمینان آوری نیست. البته اصولا انتظار پاسخگویی به‌هر سئوالی که ممکن است از سوی مراجعان طرح شود وجود ندارد و بدیهی است که هیچ همکاری ادعا ندارد که به‌هر سئوالی که بطور غیر مترقبه نزد او طرح شود پاسخ کامل و دقیق بدهد اما این یک حقیقت است که هر سئوالی ممکن است طرح شود پس دفاتر معاضدت باید آمادگی خود را برای پاسخگویی دقیق و کامل‌تر افزایش دهد و نظامی وجود داشته باشد که امکان کمک علمی به‌همکاران فعال در دفاتر مشاوره را ایجاد کند. بنابراین «ارتقاء کیفیت» به‌عنوان یک هدف اساسی طراحی و برای نیل به‌این هدف گروه وکلای مرجع، پایه‌گذاری شد. اینک در حال شناسایی و اخذ موافقت از وکلایی می‌باشیم که از جهت سابقه وکالت و قضاوت دارای جایگاه پیشکسوتی بوده و توان علمی آنان قابل اتکاء برای ارتقاء کیفیت پاسخ‌های همکاران به‌مراجعان باشد. پیش‌بینی این است که این گروه به‌صورت تلفنی به‌سئوالات همکاران فعال در دفاتر معاضدت پاسخ دهند تا همکاران از ارائه پاسخ دقیق‌تر و کامل‌تر به‌مراجعان مطمئن شوند.

۲-۲-۲  ارتقا سطح کمی خدمات رایگان کانون وکلا

خدمات دفاتر مجتمع ها در عین اهمیت فراوان و پوشش وسیع  دارای ایراداتی است که رفع برخی ازآنان ازحیطه اختیارات اداره معاضدت خارج است. اول اینکه برخی مراجعان ، متولی اصلي وباني این خدمات را دادگستری تلقی می‌کنند نه کانون وکلا ؛ ثانیا امکانات رفاهی این دفاترهیچ تناسبی با انتظار و شایستگی همکاران ندارد، ثالثا به‌دلیل حضور همزمان مشاوران حقوقی ماده ۱۸۷ که در برخی دفاتر حتی در یک فضای مشترک مشاوره می‌دهند و تفاوت ماهیتی جایگاه خدمات مشاوره وکلا و مشاوران (‌اجباری بودن کار مشاوران و داوطلبانه بودن کار وکلا – اجازه جذب مراجعان توسط مشاوران ۱۸۷ و ممنوعیت این امر از سوی وکلای کانون‌)  برخی مسائل حاشیهای ایجادمی‌شودوباعث سوء تفاهماتی می‌شود.

از سوی دیگر چون دفاتر معاضدت مجتمع‌ها به‌نوعی در ارتباط با رؤسای مجتمع‌ها هم هستند، بسیاری از مسائل و مشکلات را باید در تعامل با دادگستری بر طرف کرد. 

کانون وکلا اگر خدمات مشاوره رایگان خود را در سایر مراکز اجتماع مردم توسعه دهد بسياري از ایرادات فوق را می‌تواند برطرف کند و از همه مهم‌تر می‌تواند نمونه‌ای محسوس از نوع‌دوستی، خدمت‌رسانی و خیرخواهی وکلا ارائه دهد و این خودش تبلیغ عملی نهاد وکالت در قبال تبلیغات منفی بدخواهان عرصه وکالت است. 

 این امر مستلزم تمهید مقدماتی از جمله اطلاع رسانی و جلب همکاری مراکز غیر قضایی و جذب وکلای بیشتر برای همکاری است. برای اطلاع رسانی بیشتر فعالیت‌هایی درطول سه ماه گذشته انجام شده است که فعلاً درقالب 2 مصاحبه مطبوعاتی (یکی با روزنامه حمایت و دوم  روزنامه همشهری ، (ضمیمه حقوقی) انجام شده است .

در طول این مدت اقدام به‌شناسایی گروهی از وکلای علاقمند با توان مدیریتی مناسب و سابقه وکالتی قابل توجه و متناسب  نمودیم. همچنین ازطریق ارسال پیامک ازکلیه همکاران علاقمند برای همکاری با اداره معاضدت دعوت نمودیم.  سپس باهمکاری وکلای منتخب اقدام به ‌تشکیل گروه‌های مشاوره 20 نفره از همکاران وکیل که حتی‌الامکان دارای سابقه کارمناسب یاتحصیلات درمقاطع عالی باشند ‌، شد . این گروه‌های مشاوره اختصاص به‌مجتمع خاصی ندارند ودرنظر است هر شش ماه  محل ماموریت گروه‌ها تغییرکند. 

در جهت اجرایی کردن این هدف تا کنون شش جلسه با حضور نزدیک به 120 نفر از وکلای داوطلب همکاری برگزار شد که در این جلسات اهداف و برنامه‌های جدید اداره معاضدت در ارتباط با دفاتر مشاوره تبیین گردید.

همکاران جدید ترکیبی از کسانی هستند که پس از فراخوان عمومی اداره معاضدت فرم همکاری را تکمیل کرده اند یا در حال حاضر در دفاتر معاضدت مجتمع ها مشغول به‌خدمت هستند یا از سوی سرپرست گروه‌های مشاوره  برایهمکاریدعوتشده‌اند.

همچنین برای جلب همکاری بیشتر مسئولان دادگستری استان تهران ملاقاتی با رئیس کل دادگستری استان تهران که قائم مقام ایشان هم در آن حضور داشت انجام شد. در این ملاقات رئیس کل دادگستری استان برای همکاری بیشتر  باادارهمعاضدتقولمساعدداد پیرواینجلسهملاقات‌هایینيزبارؤسایبرخیمجتمع‌هایقضاییبرگزارشداولین هدف از این ملاقات‌ها حل مسأله دفتر معاضدت کانون در مجتمع قضایی شهید بهشتی بود که به‌دلیل ادغام اتاق‌های کانون و مشاوران ۱۸۷، ارائه مشاوره حقوقی در آن مجتمع‌ها از سوی همکاران متوقف شده بود. اینک اتاق مربوط به‌کانون مستقل شده و به‌همین دلیل دفتر معاضدت به‌زودی در این مجتمع راه‌اندازی خواهد شد.

برای تمهید مقدمات حضور اداره معاضدت در میان مردم اقداماتی آغاز شده است از جمله چند نفر از همکاران وکیل برای حضور در برنامه‌های سئوال و جواب حقوقی در شبکه‌های مختلف تلویزیون و رادیو  معرفیواعزامشده‌اند.

علاوه بر این در ماه مبارک رمضان به‌پیشنهاد معاونت حقوقی کمیته امداد امام خمینی در برنامه جشن رمضان که همه شب در طول ماه مبارک رمضان با حضور صدها نفر از مردم برگزار شد، همکاران وکیل تحت عنوان وکلای نیکوکار به‌ارائه مشورت حقوقی به‌مراجعان پرداختند. 

در نمایشگاه پیوند آسمانی هم به‌تقاضای دادگستری در طول زمان برگزاری نمایشگاه با کمک چند نفر از وکلای همکار به‌سئولات حقوقی مراجعان پاسخ داده شد. 

این اقدامات با هدف آغاز دوره توسعه خدمات مشاوره حقوقی رایگان اجرا شد و برنامه‌های مفصلی در این خصوص در حال طراحی و اجرا است.

سوم - ارتباط با وکلا و جایگاه اداره معاضدت در سایت کانون

اداره معاضدت بدلیل ماموریت ذاتی خود در ارتباط مستمر با وکلا است‌. همچنین مردم نیز با این اداره ارتباط وسیعی دارند‌. با این وجود روش ارتباط با اداره معاضدت هیچ تناسبی با حجم ارتباطات مذکور ندارد و شیوه‌های سنتی ارتباطات بر اداره معاضدت حاکم است. ‌مراجعه حضوری‌،  تلفنی و استفاده نادر ازفاکس والبته چندشماره تلفن ازشماره‌ها ی اداره غیرفعال شده است وبرخی هم اشکالات دیگری داردکه موجب شده فقط۳خط تلفن فعال وجود داشته باشد.

با وجودی که همه مدیران کانون قبول دارند که اداره معاضدت پیشانی کانون در ارتباط با مردم است و با وجودی که وکلای محترم باید در ارتباط مداوم با این اداره باشند و  بهنگام ارائه آمار ‌، عملکرد اداره معاضدت بعنوان سند افتخارکانون اعلام می‌شودولی شایدتاسف آورباشدکه درسایت کانون حتی اسم اداره معاضدت هم درج نشده است!

به‌محض استقرار در اداره معاضدت برای حل این نقصان اقداماتی آغاز شد. تلاش برای رفع اشکالات فنی تلفن‌ها و راه‌اندازی مجدد خطوط غیر فعال موثر بود و از آن مهمتر ضرورت ایجاد ارتباط الکترونیکی بود که  طیشرحیبهریاستمحترمکانونمنعکسو تقاضا شد در صفحه اصلی سایت، محلی برای اداره معاضدت طراحی شود تا از این طریق اداره معاضدت بتواند امکان ارتباط آسان‌تر و گسترده‌تری با وکلا و مردم را بدست آورد. بسیاری از اقداماتی که در ادامه این مطلب به‌اطلاع همکاران می‌رسد با وجود امکان ارتباط الکترونیکی‌، زودتر ،  بهتروآسان‌ترانجامخواهدشد‌.

ریاست محترم کانون تقاضای مذکور را به‌مدیر محترم داخلی کانون ارجاع داده است و ایشان هم گروه فنی را برای اطلاع از جزئیات تقاضای اداره، مامور نمودند. جلسه‌ای برای این موضوع تشکیل شد و گروه فنی متعهد شده‌اند که طراحی فنی مورد نظر اداره معاضدت را انجام دهند. در انتظار راه‌اندازی این صفحه خواهیم ماند و مطمئنا بعد از آن ارتباط با همکاران بیشتر خواهد شد.

 

محمدرضا کامیار

 

رئیس اداره معاضدت قضایی کانون وکلای مرکز

 

.ذکر منبع در استفاده از مطالب و تصاویر الزامی است